سلطان محمد ميرزا قاجار

258

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

قديم ايوانى از كوه تراشيده‌اند . مىگويند در آن ايوان حوض كوچكى از همان سنگ كوه تراشيده‌اند و صورتى هم از يكى از سلاطين عجم هست . حال زيارتگاه اكراد است . داوود كبودسوار نامند . « 17 » سالى يك مرتبه از اطراف به زيارت آيند و خيرات دهند . عقبهء حلوان اين كوهستان است كه حلوان در زيردست اين كوه بوده است كه حال هيچ علامتى نيست . « 18 » خود پاى طاق ، در زير گردنهء طاق ، آسيايى است و آب زيادى [ و ] درختهاى بيد خوبى دارد . [ 165 ب ] زمينش قدرى زراعت ، بعضى چمن ، هوايش ملايم [ و ] جاى باصفايى است . كبك زياد دارد . آبادى ندارد . اكراد چادرنشين در آن اطراف هستند . از پاى طاق تا كرند از پاى طاق الى كرند هفت ساعت [ است ] . اول راه يك ساعت زياده گردنهء بلند سنگ [ ى ] سختى است موسوم به طاق گرّا . « 19 » در سربلندى گردنه در سمت چپ كه كوه است ، از سنگ تراشيده دو جرز بالا برده‌اند و طاقى از سنگ بر روى او زده‌اند . قدرى از اين راه را هم [ كه ] معلوم است سخت بوده است ، تراشيده‌اند . اين كوهستان همه جنگل است . اكثر از درختش بلوط و انبه [ و ] همهء راه تا دو ساعتى كرند دره و جنگل و سنگ است . آبهاى جارى بسيار است . ميان طاق وسط راه در ميان درّه كاروانسرايى است از بناهاى مرحوم محمد على ميرزا و

--> ( 17 ) . « معير الممالك گفت درين كوه سخت دخمه‌اى دارد كه مقبرهء سلاطين قديم عجم است ، حالا به دخمه و دكان آهنگرى داود مشهور است » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 82 ) . ( 18 ) . « جغرافىدانان اين گردنه را كه در ميان كردان به گردنهء طاق گيرا مشهور است ، عقبهء حلوان مىنامند » . ( سر هنرى راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، سفرنامهء راولينسون ، ترجمهء سكندر امان اللهى ، انتشارات آگاه ، ص 19 ) . ( 19 ) . اصل : كرا . در سفرنامهء عتبات ناصر الدين شاه نيز طاق كرّا آمده است : « نزديك طاق كراى معروف . . . . رسيديم » . ( ص 80 ) . و نيز : « گفتند كرا اسم يكى از ملازمان خسرو و مستحفظ اين حدود بوده است و اين طاق به او منسوب است » . ( ص 81 - 80 ) .